De openbare weg en het toepassingsgebied van de wegcode

Wat de openbare weg is

De openbare weg is elke weg die openstaat voor het openbaar verkeer, dit wil zeggen toegankelijk voor iedereen zonder onderscheid. Wie de eigenaar is, doet er niet toe: wat telt, is dat hij vrij door de weggebruikers kan worden gebruikt. Een straat, een gewestweg, een autosnelweg of een gemeenteweg zijn openbare wegen.

Naast de openbare weg in strikte zin onderscheidt men twee andere soorten ruimten die men niet mag verwarren:

• Het terrein dat openstaat voor het openbaar verkeer: een private ruimte die toch voor iedereen toegankelijk is, zoals de parking van een winkel, een winkelcentrum of een tankstation.
• Het terrein dat niet toegankelijk is voor het publiek: een private en afgesloten ruimte, zoals een binnenkoer, een garage of een omheind domein dat aan de eigenaar is voorbehouden.

Waar de wegcode van toepassing is

De Belgische wegcode is van toepassing op de openbare weg en op de private wegen en terreinen die voor een aantal gebruikers openstaan, dat wil zeggen toegankelijk voor het publiek. Hij is daarentegen niet van toepassing op een afgesloten privéterrein, waar de eigenaar meester blijft over de plaats.

• Op de openbare weg: de wegcode is volledig van toepassing (voorrang, snelheid, signalisatie, parkeren…).
• Op een winkelparking (terrein dat openstaat voor het publiek): de verkeersregels gelden eveneens, want de plaats is voor iedereen toegankelijk.
• Op een afgesloten privéterrein (binnenkoer, private garage): de wegcode is niet van toepassing.

De fysieke omvang van de openbare weg

De openbare weg beperkt zich niet tot de rijbaan waar de auto's rijden. Hij omvat de volledige breedte die voor het verkeer openstaat, van de ene eigendomsgrens tot de andere. Men onderscheidt er verschillende delen, elk voorbehouden aan bepaalde gebruikers:

De openbare weg strekt zich uit tot aan de eigendomsgrens: naargelang de plaats tot aan de gevel van de gebouwen, tot aan de gracht, tot aan de haag of de afsluiting die de weg afboordt. Alles wat zich binnen die grenzen bevindt en voor het verkeer openstaat, maakt deel uit van de openbare weg.

Het bijzondere geval van de trambestuurder

De trambestuurder neemt een aparte plaats in binnen de wegcode. Omdat de tram op rails rijdt en die niet kan verlaten en evenmin zo snel kan stoppen als een auto, is hij niet onderworpen aan alle regels van de code. Hij moet enkel twee zaken gehoorzamen:

• De bevelen van de bevoegde agenten (politie, gemachtigde verkeersregelaars).
• De verkeerslichten (de lichten) die op hem van toepassing zijn.

Voor de rest van de signalisatie — voorrang, borden, markeringen — is de tram niet gebonden. Net daarom heeft de tram in de praktijk voorrang op de andere weggebruikers: die moeten erop anticiperen dat hij geen voorrang kan verlenen zoals een auto dat zou doen.