Vermoeidheid en afleiding

Vermoeidheid: een onderschat gevaar

Rijden vraagt voortdurende aandacht. Wanneer het lichaam slaap tekortkomt, vertraagt de hersenwerking: de reactietijd wordt langer, de aandacht daalt en de ogen hebben meer tijd nodig om de weg te analyseren. Een vermoeide persoon maakt dezelfde fouten als een bestuurder onder invloed, vaak zonder het te beseffen.

De signalen die u moeten waarschuwen

• Herhaald geeuwen en zware oogleden.
• Prikkende ogen, wazig zicht, vaak moeten knipperen.
• Moeite om een stabiel spoor te houden, afwijken op de rijstrook.
• U herinnert zich de laatste afgelegde kilometers niet meer.
• Knikkebollen, stijfheid in de nek, nervositeit of prikkelbaarheid.

Hoe vermoeidheid bestrijden

De enige echte oplossing tegen slaperigheid is rust. Voorzie op een lange rit om de 2 uur een pauze van ongeveer 15 tot 20 minuten. Als tekenen van vermoeidheid opduiken, vecht er niet tegen: stop op een veilige plaats (rustplaats, parking) en slaap zo nodig enkele minuten.

• Slaap voldoende vóór u vertrekt, zeker voor een lange reis of een nachtelijk vertrek.
• Verlucht het interieur en houd het fris.
• Vermijd te zware maaltijden vóór en tijdens de rit.
• Wees voorzichtig met geneesmiddelen die slaperigheid veroorzaken (zie het pictogram op de verpakking).

Afleiding achter het stuur

Afgeleid zijn betekent uw aandacht van het rijden afwenden, ook al is het heel kort. Afleiding kan visueel zijn (de ogen van de weg halen), manueel (het stuur loslaten) of mentaal (aan iets anders denken). De telefoon combineert vaak alle drie, wat hem tot een van de gevaarlijkste bronnen van afleiding maakt.

De telefoon in de hand is verboden

In België is het verboden een telefoon (of elk draagbaar toestel met scherm) te gebruiken door het in de hand te houden terwijl het voertuig in het verkeer is. Dit geldt ook bij stilstand aan een rood licht of in de file: zolang u zich op de rijbaan bevindt, wordt u als deelnemend aan het verkeer beschouwd. Bellen, een bericht lezen of schrijven, een kaart raadplegen: dit alles valt onder het verbod als het toestel in uw hand ligt.

« Handenvrij » is niet zonder gevaar

De handenvrije kit (bluetooth, luidspreker) is toegelaten, omdat hij u niet verplicht het toestel vast te houden. Maar toegelaten betekent niet zonder risico: een telefoongesprek neemt een deel van uw aandacht in beslag. Uw brein « mist » informatie van de weg, u kijkt zonder echt te zien. Het werkelijke risico verdwijnt dus niet met handenvrij — het vermindert alleen het manuele gedeelte.

De andere bronnen van afleiding

• De gps instellen of een bestemming programmeren tijdens het rijden: doe dit bij stilstand, vóór u vertrekt.
• Eten of drinken, roken, zich opmaken: allemaal handelingen die een hand en de geest bezighouden.
• De radio bedienen, het aanraakscherm van het voertuig of een voorwerp zoeken.
• Een geanimeerd gesprek met passagiers, vooral in moeilijke omstandigheden.

Naast het verbod op de telefoon in de hand legt de wegcode een algemeen principe op: de bestuurder moet steeds zijn voertuig kunnen beheersen en altijd de nodige manoeuvres kunnen uitvoeren. Elke bezigheid die u de volledige controle over het voertuig ontneemt, kan dus worden beboet.

Mentale belasting en aandacht

Onze aandacht is niet onbeperkt. Hoe complexer een situatie (druk verkeer, slecht weer, een druk kruispunt), hoe meer middelen ze vraagt. Gaat een deel van uw aandacht elders heen — vermoeidheid, telefoon, persoonlijke zorgen — dan blijft er minder over voor de weg. Dat noemt men de mentale belasting: rijden is een aandachtsbudget beheren, en u moet het voor het essentiële bewaren.